Askeri Havacılığın Çelik Kuşları : Century Serisi

F-104G

Century Serisi savaş uçakları içinde popüler bir isimlendrimedir. İsimlendirme ABD’de tam üretime giren ve çok sayıda üretilen savaş uçakları olan F-100 ve F-106 arasında belirlenen modellerini temsil eder.

F100, F101, F102, F014, F-105 ve F106 uçakları F-107A test uçağı ile birlikte

“Century Serisi” ismi, 100-109 aralığında bulunan avcı (F) atama numarasından kaynaklanmaktadır. Bu terim, 1950’lerin ve 1960’ların başlarının benzer tasarımlarından oluşan bir gruba atıfta bulunmak için popüler hale gelmiştir.

Zamanla, “Century Series” takma adının atfedilmesi, F-100 ile F-106 arasında belirtilen ve tam üretime giren modelleri yansıtıyor. Yeni nesil F-117 gibi uçaklar da bu gruba girse de daha çok ilk 6 uçak bu isimle isimlendirilmiştir.

F-101B uçakları (Amerikan 107. Taktik Hava Grubundan)

Century Serisi Temel Uçaklar :

North American F-100 Super Sabre
McDonnell Douglas F-101 Voodoo
Convair F-102 Delta Dagger
Lockheed F-104 Starfighter
Republic F-105 Thunderchief
Convair F-106 Delta Dart

“Century Fighters” terimi, F-100 ve F-109 arasında tasarım veya prototip aşamasını geçmeyen daha az başarılı modelleri içermez: XF-103 Thunderwarrior, XF-108 Rapier, YF-107 seride yoktur. F-109 ise F-101B Voodoo’ya atandı ve daha sonra Bell XF-109 ise VTOL konsepti uçaklar için düşünüldü fakat uygulanmadı.

Serinin ilk uçağı F-100

USAF’da kullanılan F serisi sayı dizisi , 1920’lere kadar uzanan, USAF öncesi uçaklarının numaralandırmasının bir devamıydı. Numaralandırma F-111’e kadar art arda devam eder ve bu sayının ardından 1962’de Amerika Birleşik Devletleri Tri-Service uçak atama sistemi numaralandırmayı 1’den tekrar başlatır.

Özellikle, F-110 Spectre olarak kısaca bilinen avcı-bombardıman uçağı F-4 Phantom II olarak yeniden adlandırıldı. USAF, OPSEC tedbiri olarak CONSTANT PEG programı ile isimlendirmeye 1’den itibaren devam etti. “Century Series” tanımına sahip bilinen en son uçak F-117 Nighthawk hayalet avcı uçağıdır .


F-100 SUPER SABRE

F-100 Keşif Uçuşunda

İlk prototip uçuşu 25 Mayıs 1953’de gerçekleştirilen F-100 North American firması tarafından geliştirilen ve tasarımı F-86 “Sabre”a dayandırılan bir av-bombardıman uçağıdır. F-100 C’lere ilaveten av-bombardıman tipi olan F-100D tipi de geliştirilmiş ve geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Avcı yetenekleri geliştirilmiş, 4 adet AIM-9 AA füze ile donatılmış ve taktik bombardıman uçağı olarak gövde altında M-61 nükleer bomba taşıyacak duruma getirilmiştir . Ayrıca iki kişilik eğitim tipi olan F-100F de mevcuttur.

1951 Ocak ayında, North American süpersonik bir uçak için Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri’ne bir teklifte bulundu. 45 derecelik kanat açısından dolayı Sabre 45 olarak adlandırılan F-86 Sabre’nin evrimini temsil ediyordu. Mockup 7 Temmuz 1951 tarihinde kabul edildi ve 3 Ocak 1952’de USAF iki prototip, ardından Şubat ayında 23 F-100A ve Ağustos ayında da 250 F-100A daha sipariş etti.

Vietnam savaşı dahil pek çok savaşta yer alan uçak 80’lerin başlarından itibaren tamamen kullanımdan çıkartılmıştır.

F-100F Özellikleri :

Mürettebat : 2 (tandem)

Motor : 1 x Pratt & Whitney J57-P21 (A/B),

İtiş gücü : 4610 kg , 7232kg After Burner ile

Uçuş Tavanı : 14.900m,

Max Hızı : Mach 1 – 1270 km/saat

Menzil : 3200 km

Silahlar : 4 x 20mm Pontiac M39-A2 top, kanat altı 6 pilonda 2 adet drop-tank ve 4 adet AIM-9 AA füze veya Nükleer Bomba taşıma kapasitesi


F-101 VOODOO

DAYTON, Ohio — McDonnell F-101B Voodoo

XF-88 esas alınarak geliştirilmiş olup orijinal tasarımı Stratejik Hava Komutanlığı’nın uzun menzilli bombardıman uçaklarına eskort görevi yapmaktı. Ancak B-52 gibi yüksek irtifa ve yüksek hıza sahip uçakların gelişmesiyle bu ihtiyaç ortadan kalkmış oldu. Bu nedenle görevi taktik ve hava savunması olarak değiştirildi.

F-101 ilk uçuşunu 29 Eylül 1954’de yapmıştır. İlk üretim modeli olan F-101A 1957 Mayıs’ında hizmete girdi. Bunu aynı yılın Eylül’ünde F-101C ve 1959 Ocak ayında F-101B takip etti. Üretimin durdurulduğu Mart 1961’e kadar McDonnell 785 adet “Voodoo” üretti. Bunlardan 480 adedi iki kişilik her türlü hava şartlarında görev yapabilen, Hava Savunma Komutanlığı’nca kullanılan F-101B önleme uçağıydı.

Keşif modeli olan RF-101, Dünya’nın ilk süpersonik foto-keşif uçağıydı.Bu uçaklar 1962 Küba Krizi süresince alçak irtifadan füze üslerinin fotoğraflarını çekmek için kullanılmış, aynı görevi bilahare 1960’ların sonlarında Güneydoğu Asya’da gerçekleştirmiştir.

F-101 Özellikleri :

Müretebat : 2

Motor: 2 x Pratt & Whitney J57-P-55

İtiş gücü: 75 kN

Max Hız : 1.800 km/saat

Menzil : 2.894 km 

Uçuş Tavanı : 15.840 m.

Silah donanımı: 2 x AIR-2 A füze, 2 x AIM-4 Falcon AA güdümlü füze


F-102 DELTA DAGGER

F-102
Convair F-102A (S/N 55-3372) uçuşta (U.S. Air Force photo)

ABD’li uçak üreticisi General Dynamics-Convair Corporation firmasının ürünü olan F-102A dünyanın ilk tek kişilik delta kanatlı hava muharebe uçağıdır. Aynı zamanda düz uçuşta süpersonik hızlara erişebilen, yalnız füzelerden ibaret silah sistemine sahip ilk uçağıdır.

2.Dünya Savaşı’nın sona erişinden sonra ABD ile SSCB arasındaki ilişkiler son derece gerginleşmişti. Ekim 1947’deki Moskova Havacılık Gösterisi’nde Tu-4’lerin görülmesiyle birlikte yeni organize olmuş USAF Sovyetler Birliği’nden gelebilecek büyük bir potensiyel stratejik bombardıman tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı. Ellerinde F-86D, F-89 ve F-94 gibi önleme uçakları bulunmasına rağmen bu uçakların tamamı subsonik uçaklardı ve hergün büyümekte olan tehdidi karşılamaktan uzaktılar. 2 Temmuz 1951’de USAF, Convair, Lockheed ve Republic firmasının tasarımlarının geliştirilmesine karar verildiğini açıkladı. 11 Eylül 1951’de de Convair ile, F-102 olarak adlandırılacak delta kanatlı uçağın yapımı için sözleşme imzaladı.

İlk teslimatlar ise planlanandan üç yıllık bir gecikme ile 1 Mayıs 1956’da başlayabildi. Gelen F-102’lerle mevcut F-86D’ler değiştirildi.

Türk Hava Kuvvetleri’ne ait F-102’ler Kıbrıs Savaşı sırasında bir adet F-5 düşürmüş ve bir adedini ise yaralamıştır.

F-102 Özellikleri :

Mürettebat : 1 (2 in TF-102A)

Motor : Pratt & Whitney J57-P-23 turbojet,

İtiş gücü : 4.610kg (45.28kN), (71.02kN)

Max hız : 1361 km/h

Menzili : 2230 km

Silahlar : Gövde içi yuvalarda azami 6 adet güdümlü AA füze (3 x Hughes AIM-4A veya AIM-4E radar semi-homing, 3 x Hughes AIM-4C veya AIM-4F infrared)


F-104 STARFIGHTER

Türk Hava Kuvvetleri F-104 uçuş hazırlığında
Türk Hava Kuvvetleri F-104 uçuş hazırlığında

Lockheed F-104 Starfighter tek motorlu süpersonik önleme uçağı olarak tasarlandı fakat daha sonra yaygın bir saldırı uçağı olarak kullanılır oldu. 1960’ların sonunda ise tüm hava koşullarına dayanıklı bir avcı olarak geliştirildi. İlk olarak ABD Hava Kuvvetleri (USAF) için Lockheed tarafından geliştirildi , ancak daha sonra Amerika Birleşik Devletleri dışında yaygın bir ilgi görerek birkaç başka ülke tarafından da üretildi. Lockheed P-38 Lightning, Lockheed U-2, Lockheed SR-71 Blackbird ve diğer Lockheed uçakları’nın efsane tasarımcısı Kelly Johnson geliştirilmiş serinin en çok bilinen uçağıdır.

F-104, hem hava hızı hem de irtifa kayıtları dahil olmak üzere çok sayıda dünya rekoru kırdı. Başarısı, Lockheed’in çeşitli ülkelerdeki kararlarını etkilemek ve birkaç satın alma sözleşmesini güvence altına almak için çeşitli ülkelerdeki önemli sayıda siyasi ve askeri şahsiyete rüşvet vermiş olduğu Lockheed rüşvet skandallarıyla azaldı. Bu, Avrupa ve Japonya’da ciddi siyasi tartışmalara neden oldu.

Avcı modelinin son üretim versiyonu, Aeritalia tarafından İtalyan Hava Kuvvetleri için tasarlanan ve radar güdümlü AIM-7 Serçe füzeleri ile donatılmış tüm hava koşullarına dayanıklı bir önleyici olan F-104S idi . CL-1200 Lancer olarak bilinen yüksek monteli bir kanadı olan gelişmiş bir F-104 de geliştirildi ancak maket aşamasını geçemedi .

İtalyan yapımı F-104S’ler ise “Starfighter” serisinin en güçlü versiyonudur. FIAT tarafından üretilen F-104G’nin iyileştirilmiş ve geliştirilmiş bir modelidir. Başlangıçta yalnız İtalyan Hava Kuvvetleri için öngörülen bu model Türkiye’ye de ihraç edilmiştir. 1990’lardan itibaren envanterden tamamen çıkartılmıştır.

F-104S Özellikleri :

Mürettebat : 1

Motor : 1 x General Electric J79-GE-19 Turbojet

İtiş gücü : 11,870 lb, 17,900 lb (Afterburner)

 Max Hızı : 2,393 km/saat

Uçuş Tavanı : 28,000 m

Silah donanımı : 2 x  AIM-9B Sidewinder AA-IR füze, 2 x AIM-7 “Sparrow” AA-Radar füze (veya 2 x Selenia Aspide AA füze/ veya 2 x Swelenia Aspide AA) , 3,390 kg harici yük (bombalar, roketler, napalm, yakıt tankları), 1 x  20-mm M61A1 top (3’ü gövde altında, 4’ü kanat altında ve 2’si kanat uçundaki toplam 9 adet pilon)


F-105 THINDERCHIEF

F-105 Pist başında

1951’de Republic Aviation firması F-84F’in yerini alacak süpersonik taktik bombardıman uçağı üzerinde çalışmalara başladı. Bunun neticesi olarak F-105 “Thunderchief”, daha sonraları “Thud” olarak adlandırılacak uçak dünyaya geldi. İlk prototip YF-105A 22 Ekim 1955’de uçtu fakat ilk F-105D’nin uçuşu 9 Temmuz 1959’dan önce gerçekleşmedi. 610 adet F-105D de dahil olmak üzere toplam 833 adet F-105 “Thunderchief” üretilmiştir.

F-105D’ler çok yaygın bir şekilde Vietnam Savaşı’nda kullanılmış ve savaşın ilk dört yılında hava saldırılarılarının %75’ini gerçekleştirmiştir. MiG-17 ve MiG-21’lerin karşısında “kolay” bir rakip olarak görülmekle birlikte bu uçağın hava muharebe için değil taktik bombardıman için geliştirdiğini düşünmek gerekir.

Vietnam Savaşında F-105’ler

USAF’ın kıtasal ABD’nin savunmasına verdiği önem, önleme uçaklarını tercih edip hava muharebesi yapabilecek uçakları ihmal etmesine neden olmuştur. MiG’lerin hava muharebe üstünlüğü karşısında, F-104 de manevra yeteneksiz olduğu için USAF uçak arayışına girmiş, donanmada görev yapmakta olan F-4 Phantom’u bulmuştur. Bugünün F-15, F-16 gibi uçakları bu kötü tecrübe esas alınarak dizayn edilmiştir.

Son F-104D USAF’tan 12 Temmuz 1980’de emekliye ayrılmıştır.

F-105 Özellikleri :

Mürettebat : 1

Motor : 1 x Pratt & Whitney J75-P-19W

İtiş gücü : 117.18kN

Max Hızı : 2300km/saat

Uçuş Tavanı : 15,500 m

Silahlar : 1 x M61 Vulcan 20mm top, 12,000 lbs. stratejik yük


F-106 DELTA DART

F-106

F-106, bombardıman uçaklarını vurmak için tüm hava şartlarında uzmanlaşmış bir füze silahlı önleyici olarak tasarlandı. Gündüz hava üstünlüğü veya avcı bombardıman görevleri yapan diğer Century Serisi uçakları tamamlayan bir rolü vardı. Rolünü desteklemek için F-106, yer kontrolüne müdahale (GCI) misyonları için Yarı Otomatik Zemin Ortamı (SAGE) ağına bağlanabilen , uçağa izin veren yakalama (GCI) görevlerine bağlı Hughes MA-1 entegre atış kontrol sistemi ile donatıldı.

F-106 “Delta Dart”, önceki Convair F-102 “Delta Dagger”dan, o modeldeki sürat düşüklüğü gibi eksiklikleri gidermek için geliştirilmiştir. Başlangıçta F-102B olarak adlandırılmasına rağmen gövde yapısındaki köklü değişiklikler ve yeni bir jet motoru kullanılması nedeniyle F-106 olarak yeniden adlandırılmıştır. İlk F-106 uçuşu 26 Aralık 1956’da gerçekleştirilmiş, USAF’a teslimatlar 1959 Temmuz’unda başlamıştır. Üretim 1960 sonlarında sona erdiğinde 277 F-106A ve 63 F-106B imal edilmişti.

F-106’lar Uçuşta

F-106 Hughes MA-1 elektronik yönlendirme ve atış kontrol sistemleri kullanmaktadır. Kalkıştan sonra uçağın kontrolu MA-1’e devredilebilmekte ve bu sayede uçuş ve uygun irtifada saldırı pozisyonuna geçirilebilmektedir.

Daha sonra otomatik olarak “Genie” ve “Falcon” füzeleri ateşlenmekte, hücum pozisyonundan kaçış pozisyonuna geçmekte ve üssün yakınlarına kadar gelmektedir. İniş için ise pilot devreye girmektedir. Uçak aynı zamanda havadan havaya nükleer silah kullanan ilk uçaktır.

F-106 Özellikleri :

Mürettebat : 1

Motor: 1 x Pratt & Whitney J75-P-17

İtiş gücü: 108.75 kN

Max hızı : 2,520 km/saat

Menzil : 2,475 km

Uçuş tavanı : 16,150 m.

Silahlar : 1 x AIR-2A “Genie” Nükleer AA füzesi, 4 x “AIM-4 Falcon” AA füzesi

Benzer Haberler

Leave a Comment