Türk Hava Kuvvetleri Hava Nakliye ve Lojistik Gücü

A400M ATLAS

Hv.K.K.lığındaki lojistik hizmet ve faaliyetler; 1955 yılına kadar Hv.K.Loj.Bşk.lığı ile Hv.K.K.lığı İnşaat Grubu adıyla faaliyet gösteren iki ayrı ünite tarafından birlikte yürütülmüştür.

15 Kasım 1955 tarihinde bu ünitelerin görevlerini yerine getirecek şekilde Hava İkmal ve Malzeme Kolordu Komutanlığı adıyla bir Komutanlık ve Hv.K.K.lığı Karargâhında Lojistik Şube Müdürlüğü adıyla bir şube kurulmuştur.

Hava İkmal ve Malzeme Kolordu Komutanlığı 17 Temmuz 1961 yılına kadar faaliyetine devam etmiş ve bu tarihten itibaren Hv.K.Loj.Bşk.lığı, lağvedilen Hava İkmal ve Malzeme Komutanlığı faaliyetlerini de içerecek şekilde yeniden faaliyete geçirilmiştir.

Lojistik komutanlığının temel görevleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığının doktrin, konsept ve direktifleri doğrultusunda lojistik sahada envanterindeki veya envanterine girecek olan silah ve destek sistemlerinden yönetim sorumluluğu devredilenlerin harekat etkinliğini emniyetli ve ekonomik olarak idame ettirmek ve geliştirmek amacıyla, silah, destek ve altyapı ihtiyaçlarının hesaplanmasını, teminini, dağıtımını ve idamesini sağlamak üzere sistem, malzeme, fon, kontrat ve teknik yönetim fonksiyonlarını gerçekleştirmek, envantere yeni girecek sistemlere ait ihtiyaçlarının saptanması, seçimi, tedarik ve entegrasyonu ile hizmet ömrü sonunda envanterden çıkarılması konularında danışmanlık yapmak, envanterdeki sistemlerin kullanım ömürlerini uzatmak için gerekli modifikasyonları geliştirmek ve uygulamak, insan merkezli olarak icra edilen birlik lojistik faaliyetlerini takip etmek ve standart uygulamalardan sapmaları önleyici tedbirlerin alınmasını sağlamak, hava kuvvetleri komutanlığının harekat planlarını desteklemek maksadıyla lojistik destek planlarını hazırlamaktır.

Türkiye’deki Hava Ulaştırma üsleri ülkenin merkezinde ve her yere eşit uzaklıkta olması için Ankara ve Kayseri’de toplanmıştır.

Bağlı Birimler :

  • 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Etimesgut, Ankara
    • 211.Filo Gezgin(CASA CN-235 , CASA CN-235 (T) VIP , CASA CN-235 (T) , CASA CN-235 (T) Yardım uçağı,Ambulans uçak)
    • 212. Filo Doğan (Ce560, Ce650 , Cessna Citation|Cessna Citation II (CE-550),Gulfstream IV-SP, A319. A330)
  • 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Erkilet, Kayseri
    • 221. Filo Esen (C-160 D , A-400M)
    • 222.Filo Alev (C-130 B/E)
  • Hava Malzeme Transit Komutanlığı, İstanbul

Uçaklar :

  • C-130 HERCULES
C-130’lar Kayseri de

C-130 Hercules, Amerikan Lockheed Martin firması tarafından geliştirilen orta sınıf bir taktik nakliye uçağıdır. Havacılık tarihinin en başarılı nakliye uçaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Dünya genelinde 50’den fazla ülke için 2,500’den fazla[1] C-130 Hercules üretilmiştir ve bu uçaklar 22 milyon uçuş saatini aşmıştır.

Türkiye’nin Soğuk Savaş’ın etkisiyle 1952’de NATO’ya katılmasından sonra hızlı ve modern bir değişim yaşanmış, hava hareketliliği artmış, yeni platformlar hizmete girmeye başlamıştır. Değişime paralel olarak orta sınıf bir nakliye uçağı ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Buna ilaveten 1960’ların başında Kıbrıs’ta yaşanan olumsuz gelişmeler sonucu Kıbrıs’a ve gerektiğinde de Yunanistan’a bir harekât yapılması ihtimali belirmiştir. Olası harekât planlarına göre böyle kapsamlı bir hava indirme için envanterdeki C-47 ve C-160 uçakları sayı ve nitelik olarak yetersiz kalmaktaydı. Bu ihtiyaçlara binaen 1963’te dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı İrfan Tansel’in direktifleri doğrultusunda nakliye ve paraşütçü kapasitesi yüksek modern bir uçak alımı gündeme gelmiş, Yarbay Abdurrahman Körezlioğlu’nun başkanlığında oluşturulan bir ekibin yaptığı değerlendirmeler sonucu C-130E Hercules’de karar kılınmış ve FMS (Yabancılara Askeri Satış) kapsamında 5 adet C-130E Hercules siparişi verilmiştir.

1963’te 5 adet C-130E siparişi verildikten sonra aynı yıl Kayseri Erkilet’te 224. Filo’ya bağlı Taktik Hava Ulaştırma Grubu oluşturulmuş ve eğitimlere başlanmıştır. 17 Ekim 1964’te Erkilet Üssü’nde nihai teslim gerçekleştirilerek ilk C-130E Türk Hava Kuvvetlerinde hizmete girmiştir.

Aynı yıl içinde 3 adet ve 1965’te de 1 adet C-130E nihai teslimatları tamamlanarak envantere dahil edilerek filodaki uçak sayısı beşe çıkmıştır. Aynı zamanda hızlı bir eğitim programıyla filo kısa sürede harbe hazır hale gelmiştir. 1971’de 224. Filonun adı 222. Filo olarak değiştirilmiştir. 1971’de 1 adet ve 1973’te 2 adet daha C-130E alınmış ve 222. Filo bünyesine dâhil edilmiştir. Aynı yıllarda ilave olarak 8 adet C-130E daha alınmak istenmişse de bu alım maddi sebeplerden ve ABD’nin böyle bir satışa sıcak yaklaşmamasından dolayı gerçekleşmemiştir.

C-130E Hercules uçakları Kıbrıs Harekâtı’nda büyük yararlılık göstermiştir. 20 Temmuz 1974 sabahı C-47 ve C-160 nakliye uçakları ile beraber Kayseri Erkilet Meydanından havalanan 6 adet C-130E, saat 05.45 civarında Kırnı bölgesine Hava İndirme Tugaylarımızı paraşütle atarak ilk dalga hava indirmesini başlatmıştır. Bu ilk indirmede bir C-130E hafif uçaksavar isabeti almış fakat görevine devam edebilmiştir. Aynı gün saat 12.55’te 6 adet C-130E ikinci bir hava indirme harekâtı gerçekleştirmiş, bunu takiben hava kararmadan 3 adet C-130E avcı uçakların desteğinde üçüncü dalga hava indirmesini gerçekleştirilmiştir. Harekâtın ilk ve en kritik gününde C-130E uçaklarımız 15 sortide yaklaşık 900 paraşütçüyü Kıbrıs’a indirerek büyük bir başarı göstermiştir. Kıbrıs Harekâtı boyunca C-130’lar Kıbrıs’a 2311 paraşütçü ve 1238 ton malzeme atmıştır.

I. Körfez Savaşı’ndan sonra US ANG (Amerikan Ulusal Hava Muhafızları) birliğinden 6 adet kullanılmış C-130B daha alınarak orta sınıf nakliye filosu büyütülmüştür. 12-949 seri numaralı C-130E bir eğitim uçuşu sırasında düşmüş olup diğer C-130B/E uçakları aktif olarak görev yapmaktadır. Bunun yanında acil ihtiyaç kapsamında Suudi Arabistan Kraliyet Hava Kuvvetleri envanterinden hizmet dışına çıkarılan  6 adet kullanılmış C-130E nakliye uçağı daha satın alındı. Halihazırda HvKK envanterinde toplam 19 adet C-130B/E uçağı bulunmakta ve Kayseri/Erkilet’de konuşlu bulunan 222’nci Filo K.lığında  görev yapmaktadırlar. Bu uçaklar TAI tarafından Erciyes Projesi ile aviyonik modernizasyona tabi tutulmaktadır.

  • Kapasite : 19000 kg, 93 asker/88 paraşütçü
  • Azami seyir hızı: 590 km/s
  • Yüksüz Uçuş: 3800 km
  • Azami Kalkış Ağırlığı: 70 ton

  • C-160 TRANSALL
C-160

C-160 Transall, Fransız Aérospatiale ve Alman MBB (Messerschmitt-Bölkow-Blohm) firmaları tarafından geliştirilen hafif sınıf bir taktik nakliye uçağıdır.

1959 yılında Fransız ve Batı Alman Hava Kuvvetlerinin hafif sınıf nakliye filosu belkemiğini oluşturan Norad uçaklarının yerini alacak yeni bir nakliye uçağı geliştirilmesi için Alman ve Fransız havacılık firmaları tarafından Transport Allianz (TransAll) adlı bir konsorsiyum oluşturulmuştur. Müşterek yürütülen çalışmalarının ardından üç adet prototip üretilmiş ve ilk prototip uçak 25 Şubat 1963 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir.

1960’ların başında Kıbrıs’da ısınan suların ardından yüksek kapasiteye sahip C-130 gibi nakliye uçaklarının ihtiyacı ortaya çıkmıştı. Alınan uçakların ardından orta kapasitede ciddi bir sıkıntı çekiliyordu. Envanterdeki C-47’ler yapılacak operasyon için yeterli olmayacaktı.

1970’lerin başında Almanya ve Fransa tarafından ortak geliştirilen C-160 nakliye uçakları Türkiye’ye teklif edildi. Alman yardımı kapsamında uçaklardan 20 adet envantere girdi. Bu uçaklar, C-130’ların altında, orta kapasite olarak hizmete girdiler.

Türk Hava Kuvvetleri: 1971-1972 yılları arasında Alman Hava Kuvvetlerinden 20 adet C-160D ve daha sonra tedarik edilen uçaklara ise C-160T kodlaması verilmiştir. 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Harekâtına katılan C-160 uçakları Kayseri Erkilet Hava Üssünden havalanarak adaya paraşütçü indirmede büyük yararlılık göstermiştir. Hâlen 15 adet uçak hizmete devam etmektedir. Uçaklar A-400M’lerin hizmete girmesi ile hizmetten çıkartılacaktır.

  • Kapasite : 16,000 kg, 93 asker veya paraşütçü, 66 sedye
  • Azami seyir hızı: 513 km/s
  • Yüksüz Uçuş: 1,853 km
  • Azami Kalkış Ağırlığı: 51 ton

  • CASA CN-235
CASA CN-235M

CASA CN-235, İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN firmalarının ürettiği bir hafif nakliye uçağı. Türkiye’de lisansları alınarak TUSAŞ tarafından üretilmektedir.

11 Kasım 1983 yılında üretilmeye başlanmıştır.1 Mart 1988’de hizmete girmiştir.En büyük kullanıcı Türkiye’dir.Envanterinde 52 tane CN-235 vardır.

1991 yılından beri Türk Hava Kuvvetleri tarafından da kullanılmaktadır. TUSAŞ tarafından Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı için de üretilmiştir.

2001 de 34 bordo berelinin düşen bu uçakta şehit düşmüştür. Kazanın teknik bir sorundan dolayı gerçekleştiği düşünülmektedir.

  • Kapasite : 6000 kg, 44 asker
  • Azami seyir hızı: 454 km/s
  • Yüksüz Uçuş: 5055 km
  • Azami Kalkış Ağırlığı: 16 ton

  • A400M ATLAS
A400-M

Airbus A400M Atlas dört turboprop motorlu, Avrupa ülkeleri ordularının askeri havadan taşıma isteklerini karşılayabilmek amacı ile Airbus Military tarafından tasarlanmış bir uçaktır. Proje başlangıcından daha sonraki tarihlerde Malezya tarafından da sipariş edilmiştir.

Geleceğin Uluslararası Askeri Nakliye Uçağı (Future International Military Airlifter (FIMA)) olarak başlatılan Proje, C-130 Hercules ve C-160 Transall’ın yerine geçmesi amacı ile Aerospatiale, British Aerospace, Lockheed ve MBB firmaları tarafından 1982’de planlanmıştır. Değişen gereksinimler ve milletlerarası politik görüşler nedeni ile yavaş bir ilerleme sağlandı. 1989’da Lockheed gruptan ayrıldı ve ikinci nesil Hercules, C-130J, üzerinde çalışmaya başladı. Alenia ve CASA’in de eklenmesi ile FIMA grubu Euroflag’e dönüştü.

A400-M

Ortak ülkeler olan Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Türkiye, Belçika ve Lüksemburg Mayıs 2003’te 212 adet uçak alımı için imza attılar. Bu ülkeler OCCAR’ı A400M tedarik yönetimi ile görevlendirdiler.

İtalya’nın projeden çekilmesinin ve tedarik sayısının gözden geçirilmesinin ardından gereksinim, 180 uçak için, ilk uçuşun 2008 ve ilk teslimatın 2009’da olacağı şekilde değiştirildi. 28 Nisan 2005’te Güney Afrika da ortaklık programına dahil oldu.

Airbus A400M, aslen yerine geçmesinin tasarlandığı eski versiyon Hercules ve Transall’ın nakliye ve menzil değerlerinin üstüne çıkacak. Kargo kapasitesinin, hem hacim hem de ağırlık olarak varolan uçakların iki katına çıkması beklenmektedir ve menzil de büyük ölçü de arttırılmıştır. Airbus’ın diğer uçakları gibi, A400M’in bütün bilgilerin büyük renkli ekranlarla görüntülenebilmesine izin veren cam kokpit ve fly-by-wire gibi yenilikleri ile şu anda çoğu ülkenin kullandığı eski C-130 ve C-160’lara göre teknolojik bir atlama sunacaktır.

Türkiye’nin toplam 10 adet verdiği A400M siparişlerinin 9.su Ağustos 2019’da teslim edildi.

  • Kapasite: 37,000 kg, 116 tam teçhizatlı asker/paraşütçü, 66 sedye ve 25 tıbbi personel,
  • Azami seyir hızı: 780 km/s
  • Yüksüz Uçuş: 9,300 km
  • Azami Kalkış Ağırlığı: 130 ton

  • GULFSTREAM 4
Gulfstream IV

Gulfstream IV (veya GIV), Gulfstream Aerospace tarafından ABD’nin Georgia eyaleti Savannah şehrinde üretilen bir iş jetidir. 1983 yılında üzerinde çalışmalara başlandı. İlk uçuşunu 19 Eylül 1985’te yaptı. Golfstream IV’ün üretimi 2003 yılında durdurulmuştur.

Türk Hava Kuvvetleri tarafından da kullanılmaktadır. 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı’na bağlı 212. Filo’da 1 adet Gulfstream IV komuta kontrol uçağı olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı’na ait ATA uçağı da Gulfstream IV’tür.

Hava ulaştırma filosunda ayırca bir kısmı Cumhurbaşkanlığı’na ait olan özel A319-115 (ACJ), A319-133 (ACJ), A330-243, A340-542 VIP taşıma uçakları da bulunmaktadır.

Benzer Haberler

Leave a Comment